හුගක් ගෙවල් වල සූර්ය පැනල භාවිතා කර විදුලිය බවට පරිවර්තනය කලත් බොහෝ අයට එය පිටුපස ඇති විද්යාව වැටහෙන්නේ නැත. මේ අනුව, ඔබ කවදා හෝ කල්පනා කර ඇත්නම්, “සූර්ය ශක්තිය ක්රියා කරන්නේ කෙසේද?”, මෙම ලිපියෙන් ටිකක් දුරට විස්තරාත්මකව පැහැදිලි කරන්නම්.
සූර්ය බලශක්තිය යනු කුමක්ද?
සූර්ය ශක්තිය යනු සූර්යයාගෙන් විමෝචනය වන සූර්ය විකිරණ වන අතර ලංකාවේ සෑම නිවසකටම පමණක් නොව පෘථිවියේ සෑම නිවසකටම විදුලිය සැපයීම සඳහා පෘථිවියට එම පුනර්ජනනීය ශක්තිය ප්රමාණවත් තරම් දිනපතා ලැබේ. එය එක් ප්රබල පුනර්ජනනීය බලශක්ති ප්රභවයකි!
සූර්ය ශක්තිය ග්රහණය කර ගැනීමට මිනිසුන් ක්රම කිහිපයක් නිර්මාණය කර ඇති අතර, වඩාත් සුලභ වන්නේ සූර්ය කිරණ භාවිතා කළ හැකි විදුලිය බවට පරිවර්තනය කරන ප්රකාශ වෝල්ටීයතා (PV) සූර්ය පැනල භාවිතයයි.
පියවර 1: සූර්ය පැනල සූර්ය ශක්තිය ග්රහණය කරයි
“සූර්ය ශක්තිය නිපදවන්නේ කෙසේද?” යන ප්රශ්නය ආමන්ත්රණය කිරීමෙන් ආරම්භ කරමු. සූර්ය පැනල ඔබේ නිවස සඳහා සූර්යාලෝකයේ සිට සූර්ය ශක්තිය විදුලි ශක්තිය බවට පරිවර්තනය කරයි. වඩාත් සුලභ සූර්ය පැනල සෑදී ඇත්තේ අර්ධ සන්නායක තුනෙන් එකකිනි: මොනොක්රිස්ටලීන් සිලිකන් (monocrystalline silicon), පොලික්රිස්ටලීන් සිලිකන් (polycrystalline silicon) හෝ තුනී පටල සූර්ය කෝෂ (thin-film solar cells).
සූර්යාලෝකය අර්ධ සන්නායක ද්රව්යයේ තුනී ස්ථරයට වදින විට, එය සිලිකන් පරමාණු වලින් ඉලෙක්ට්රෝන මුදා හැරීමට හේතු වේ. එවිට සෘණ ආරෝපිත ඉලෙක්ට්රෝන සෛලයේ ධන ආරෝපිත පැත්තට ආකර්ෂණය වේ. මෙම “ප්රකාශ වෝල්ටීයතා ආචරණය” (photovoltaic effect) සෑදෙන්නේ සූර්ය පැනලයේ ඇති නිදහස්ව ගලා යන ඉලෙක්ට්රෝන වල ප්රතිඵලයක් ලෙසය. චලනය වන ඉලෙක්ට්රෝන මගින් විද්යුත් ධාරාවක් නිර්මාණය කරන අතර එය සූර්ය පැනලවලට සම්බන්ධ වයරින් මඟින් විදුලිය නිපදවීමට යොදා ගනී.
සූර්ය පැනල වෙත හිරු එළිය වැඩි වන තරමට ඒවායින් වැඩි ශක්තියක් ජනනය වේ. උපරිම හිරු පැයවලදී, ඔබේ සූර්ය අරාවෙහි ඇති පැනල්වලට උපරිම හිරු එළිය සාන්ද්රණය ලැබේ, එයින් අදහස් කරන්නේ මෙම කාල සීමාව තුළ උපරිම විදුලිය ජනනය කිරීමට සූර්යාලෝකය පරිවර්තනය කළ හැකි බවයි. එම හේතුව නිසයි පැනල සම විටම හරිම දිශාවකට සවි කරන්නේ.
ඉන්වර්ටර් DC >> AC.
පියවර 2: සූර්ය ඉන්වර්ටර් DC AC බවට පරිවර්තනය කරන්න
සූර්ය පැනල සෘජු ධාරාවක් (DC) ආකාරයෙන් විදුලිය නිපදවයි, එනම් විදුලිය ගලා යන්නේ එක් දිශාවකට පමණි. කෙසේ වෙතත්, ඔබේ ගෘහ උපකරණ විකල්ප ධාරා (AC) විදුලිය භාවිතා කරයි, එනම් විදුලිය දෙපැත්තටම ගලා යයි. සාමාන්යපෙළ විද්යාව පොතෙන් මිට වැඩ පැහැදිලිව ඉගන ගන්නත් පුළුවන්.
මෙයින් අදහස් කරන්නේ ඔබේ පැනලයේ ඇති සූර්ය විදුලිය ඔබේ නිවස තුළ භාවිතා කිරීමට හැකි වන පරිදි DC සිට AC බවට පරිවර්තනය කළ යුතු බවයි. DC බලය AC බලයට පරිවර්තනය කිරීමට, ඔබට ඉන්වර්ටරයක් අවශ්ය වේ.
එය සරල කාර්යයකි, නමුත් ඔබට සූර්ය ශක්තියෙන් ප්රයෝජන ගැනීමට අවශ්ය නම් අත්යවශ්ය එකකි. ඉන්වර්ටරය නොමැතිව, ඔබේ පද්ධතිය විදුලිය නිර්මාණය කරයි, නමුත් එය ගෙදර ලයිට් තියා කිසිවක් වැඩ කරන්න ගන්න බැහැ.
සූර්ය පැනල පද්ධතිය අන්තර්ජාලයට සම්බන්ධ කිරීමට සූර්ය ඉන්වර්ටර ඔබට ඉඩ සලසයි, එවිට ඔබට ඔබේ පද්ධතියේ ක්රියාකාරිත්වය පිළිබඳ තොරතුරු වෙත ප්රවේශ විය හැකිය. මෙය ඔබට ඔබේ සූර්ය බලශක්ති නිෂ්පාදනය සහ ඔබේ ගෘහස්ථ බලශක්ති පරිභෝජනය සංසන්දනය කිරීමට උපකාරී වන අතර එමඟින් පද්ධතිය නිසියාකාරව ක්රියාත්මක වේද යන්න සහ අවශ්ය පරිදි ඔබේ විදුලි බර සපුරාලීමට ඔබට හැකිය. ලංකාවේ මේවා තියෙනවද දන්නේ නැහැ, අපේ ගෙදර තාම සූර්ය පැනල නැති නිසා…
පියවර 3: විදුලි පුවරුව විදුලිය බෙදා හැරීම
ඔබේ විදුලි පුවරුව ඔබේ නිවස පුරා විදුලිය බෙදා හැරේ. විදුලි පැනලයේ ඇති පරිපථ කඩන යන්ත්ර මඟින් විදුලි පරිපථයේ දෝෂයක් හෝ රැල්ලක් ඇති වූ විට විදුලි පරිපථයකට ධාරාව ගලායාම කපා හැරිය හැකි අතර එමඟින් විදුලි රැහැන්වල අධික බර පැටවීම වළක්වා ගත හැකිය.
ඔබේ සූර්ය පැනල විදුලිය ජනනය කරන අතර, ඒවා සාමාන්යයෙන් ඔබේ උපකරණවලට හෝ වෙනත් ඉලෙක්ට්රොනික උපාංගවලට සෘජුව සම්බන්ධ නොවේ. සූර්ය පැනල ක්රියා කරන්නේ කෙසේද යන්න අවබෝධ කර ගැනීමේදී, ඒවා විදුලි පුවරුවට විදුලිය සපයන අතර, ඔබේ විදුලි පුවරුව එම නිවසේ සූර්ය බලය නිවසේ සෑම දෙයකටම දිවෙන තනි පරිපථවලට වෙන් කරයි.
පියවර 4: විදුලි මීටර් වාර්තා පරිභෝජනය සහ නිෂ්පාදනය
ඔබේ විදුලි මීටරය , ඔබේ විදුලි පරිභෝජනය මැනීමට ඔබේ උපයෝගිතා සමාගම භාවිතා කරන උපාංගය වේ. සෑම මසකම ඔබට බිල් කළ යුතු දේ ඔවුන් දන්නේ කෙසේද යන්නයි. සාම්ප්රදායික විදුලි මීටරයක ඇනලොග් ඩයල් ඇති අතර එය හරහා ධාරාව ගලා යන විට භ්රමණය වේ, එම නිසා උපයෝගිතා සමාගම මසකට වරක් ඔබේ මීටරය පුද්ගලිකව පරීක්ෂා කිරීමට සලස්වයි. එසේ වුවද, එම මීටර් කියවීම මාසය සඳහා ඔබේ විදුලි පරිභෝජනය පිළිබඳ සාරාංශයක් පමණි.
ඔබ සූර්ය බලයට යන විට, ඔබ ඔබේ සූර්ය පැනල වලින් විදුලිය පරිභෝජනය කරයි, එමඟින් ඔබ ජාලයෙන් පරිභෝජනය කරන විදුලි ප්රමාණය අඩු කරයි. එහි ප්රතිඵලයක් වශයෙන්, ඔබේ විදුලි මීටරය බොහෝ අඩු පරිභෝජනයක් වාර්තා කරයි, සහ ඔබ උපයෝගිතා සමාගමෙන් එම විදුලිය සඳහා නොගෙවීමෙන් මුදල් ඉතිරි කරයි.
සූර්ය බලශක්තිය සහිත බොහෝ නිවෙස්වල ස්මාර්ට් මීටරයක් සවි කර ඇති අතර, ඔබේ නිවස සඳහා නිශ්චිත විදුලි පරිභෝජනය වාර්තා කරයි. ස්මාර්ට් මීටර බිල්පත්, පාරිභෝගික සේවා සහ පර්යේෂණ අරමුණු සඳහා ඔබේ දේශීය උපයෝගිතා සමාගමට තත්ය කාලීන භාවිත දත්ත යවයි. ස්මාර්ට් මීටරයක් විදුලිය කොපමණ ප්රමාණයක් භාවිතා කරන්නේද යන්න නිවැරදිව මැන බැලීමෙන් ඇස්තමේන්තුගත බිල්පත් අවශ්යතාවය ඉවත් කරයි.
ඔබේ නිවසේ ස්මාර්ට් මීටරයක් තිබේ නම්, එය ඔබේ ප්රදේශයේ තිබේ නම් ශුද්ධ මීටරයේ වාසිය ලබා ගැනීමට එය ඔබට ඉඩ සලසයි. ඔබේ සූර්ය පැනල පද්ධතිය විදුලිබල පද්ධතියට සම්බන්ධ වී තිබේ නම් (බොහෝ ඒවා) එවිට ශුද්ධ මැනීම මඟින් ඔබට ඕනෑම අතිරික්ත විදුලි උත්පාදනයක් සඳහා ඔබේ දේශීය උපයෝගිතා සමාගමෙන් බැර ලබා ගත හැක.
ඔබේ ස්මාර්ට් විදුලි මීටරය පරිභෝජනයට අමතරව බලශක්ති නිෂ්පාදනය වාර්තා කරනු ඇති අතර, ඔබ ඔබේ නිවසට අවශ්ය ප්රමාණයට වඩා වැඩි ශක්තියක් ජනනය කරන විට, ඔබට එම බලය ජාලයට අපනයනය කර අනාගත විදුලි බිල්පත් අඩු කිරීමට උපකාර වන බැර උපයා ගත හැක.
පියවර 5: බැටරි අතිරික්ත ශක්තිය ගබඩා කරන්න
සූර්ය බැටරි ආචයනය ස්ථාපනය කිරීම සූර්ය බලශක්තියේ දිගුකාලීන ප්රතිලාභ උපරිම කිරීම සඳහා අත්යවශ්ය වේ. ඔබේ සූර්ය පැනල ඔබට භාවිතා කළ හැකි ප්රමාණයට වඩා වැඩි සූර්ය ශක්තියක් ජනනය කරන්නේ නම්, ඔබට එම අමතර විදුලිය සූර්ය බැටරියක ගබඩා කළ හැකිය. ඒ ආකාරයෙන්, ඔබට හිරු බැස යන විට හෝ වැසි සහිත දිනයක් වන විට ඔබට විදුලිය ලබා ගත හැකිය – විදුලිබල ජාලයෙන් ඇඳීම වෙනුවට.
වර්ගය මත පදනම්ව, සූර්ය බැටරිවලට ඔබේ සූර්ය පැනල මගින් නිපදවන අතිරික්ත DC විදුලිය ගබඩා කළ හැකිය, නැතහොත් ඔබේ ඉන්වර්ටරය මඟින් දැනටමත් පරිවර්තනය කර ඇති AC විදුලියෙන් ඒවා ආරෝපණය කළ හැකිය.
.
